در جواب او مدتى مكث فرمود سپس اظهار كرد : شماها از هر چيزى بحث مىكنيد ، فاطمه ( عليها السلام ) 75 روز پس از رحلت پدرش در دنيا زنده ماند و در اين مدت بسيار حزن و اندوه به آن حضرت رو آورد و جبرئيل مىآمد و آن حضرت را تسلى مىداد و از مكان و درجات پدرش خبر مىداد و آنچه در آينده براى اولادش اتفاق مىافتد به اطلاع مىرسانيد و على ( عليه السلام ) آنها را مىنوشت و به صورت كتابى درآمد كه مصحف فاطمه همين است « 1 » . با اين وصف ممكن است براى آن حضرت نيز قرآنى بوده كه از روى آن تلاوت مىكرده نه از حفظ ، زيرا تلاوت از روى قرآن افضل از قرائت از حفظ است چنانچه در روايات آمده است « 2 » . مصحف خلفاء و مصحف حفصه مشهور است كه ابو بكر به زيد بن ثابت دستور داد تا براى او قرآنى بنويسد كه قرآن محفوظ بماند و ضايع نشود و زيد هم كتاب خدا را كه در ورقه‌ها و تخته سنگها و برگهاى خرما پراكنده بود جمع آورى كرد و در يك جا نوشت و اين مصحف تا وقتى كه ابو بكر زنده بود در نزد او بود ، و پس از آن نزد عمر ، و پس از او نزد حفصه دختر عمر ماند تا عثمان از او مطالبه كرد و تعهد نمود كه آن را بعد از استنساخ برگرداند پس حفصه مصحف را فرستاد و از روى آن قرآنى نوشته شد و اصل نسخه دوباره به حفصه برگردانده شد و ما در بحث جمع قرآن اين مطالب را بررسى كرده‌ايم ، به آن جا مراجعه شود . و نيز به كتاب البيان تأليف آية اللّه خوئى « باب صيانة القرآن من التّحريف » مراجعه شود كه ايشان احاديث اين باب را از كتب صحاح و كنز العمال مشروحا بيان كرده‌اند . در نتيجه ، مصحف خلفاى ثلاثه و حفصه يكى است كه از همديگر يكى پس از ديگرى دريافت مىكردند تا حفصه از دنيا رفت و پس از فوت او آن را از عبد اللّه بن عمر مطالبه كرده و گرفتند و شستند و محو كردند « 3 » يا اينكه مروان بن حكم آن را گرفت و سوزانيد چنانچه از بعضى نقل شده است « 4 » .

--> ( 1 ) اصول كافى طبع جديد ، ج 1 ، ص 241 . ( 2 ) همان مدرك ، ص 598 ، باب « القراءة في المصحف » ( 3 ) اعجاز قرآن ، رافعى ، ص 39 . ( 4 ) مباحث فى علوم القرآن ، صبحى صالح ، ص 83 نقل از كتاب مصاحف سجستانى ، ص 24 .